Sprawozdanie z warsztatów „ Rola wczesnego badania PET w leczeniu chorych z chłoniakiem Hodgkina”,Bydgoszcz 22-23.10.2009


S P R A W O Z D A N I E
z warsztatów „ Rola wczesnego badania PET w leczeniu chorych z chłoniakiem Hodgkina”
Bydgoszcz 22-23.10.2009
 
W warsztatach zorganizowanych przez Polską Grupę Badawczą Chłoniaków oraz Regionalne Centrum Onkologii w Bydgoszczy uczestniczyli przedstawiciele kilku polskich ośrodków PET (Warszawa- 2 ośrodki, Poznań, Kielce, Wrocław, Gdańsk, Bydgoszcz) wraz z konsultantem krajowym ds. medycyny nuklearnej prof. Leszkiem Królickim oraz klinicyści z ośrodków hematologicznych i onkologicznych (Wrocław, Poznań, Kraków, Warszawa COI i Warszawa IHiT, Opole, Gdańsk). Władze PLRG reprezentowali Prezes dr Janusz Meder oraz vice-Prezes prof. Jan Walewski. Gośćmi honorowymi byli dr Andrea Gallamini, dr Alberto Biggi oraz fizyk dr Stephane Chauvie z Cuneo we Włoszech.
 
  1. Gości i uczestników warsztatów przywitał dr Jan Maciej Zaucha. W swojej pierwszej prezentacji uzasadnił on celowość zorganizowania spotkania klinicystów oraz specjalistów medycyny nuklearnej przed planowanym rozpoczęciem badania obserwacyjnego PLRG dotyczącego zastosowania wczesnego badania PET w ocenie leczenia chorych z chłoniakiem Hodgkina. W swoim wystąpieniu dr Zaucha nawiązał do niedawnej publikacji Sandry Horning z września 2009 (Blood. 2009 Sep 18. Interim positron emission tomography (PET) scans in diffuse large B-cell lymphoma: an independent expert nuclear medicine evaluation of the Eastern Cooperative Oncology Group E3404 study.), w której przedstawiono wyniki zgodności oceny wczesnego badania PET (po 3 cyklach chemioterapii R-CHOP) u chorych z chłoniakiem DLBCL. Okazało się, że zgodność w ocenie wczesnego badania PET, czy jest negatywne czy pozytywne między 3 niezależnymi specjalistami medycyny nuklearnej wynosiła jedynie 68%. Mimo podjęcia próby ustalenia wspólnego stanowiska poprzez ponowną analizę badań konsensus udało się uzyskać jedynie dla 3 badań. Według autorów pracy jedną z przyczyn tak wysokiego odsetka niezgodności jest brak odpowiedniego doświadczenia i szkolenia w ocenie wczesnych badań PET, mimo stosowania tych samych kryteriów oceny. „Rozpoczęcie takiego szkolenia oraz zdobycie doświadczeń przy współpracy ośrodka klinicznego oraz ośrodka medycyny nuklearnej z Cuneo to główny cel zorganizowania warsztatów” - konkludował swoje wystąpienie dr Zaucha
  2. Kolejną prezentacja przedstawiona przez dr Gallamini dotyczyła ewolucji pojęcia minimalnego wychwytu rezydualnego (minimal residual uptake, MRU) od zaproponowanego po raz pierwszy przez dr Hutchings’a jako wychwytu FDG większego od wychwytu puli krwi narządów śródpiersia (mediastinal blood pool structure -, MBPS) ale niższego niż dla typowych zmian rozrostowych (Ann Oncol. 2005;16:1160-1168) do definicji przyjętej podczas spotkania w Deauville (Interim positron emission tomography scan in Hodgkin lymphoma: definitions, interpretation rules, and clinical validation.Leukemia and Lymphoma 2009, Nov;50(11):1761-4), które również mają być zastosowane w polskim badaniu obserwacyjnym. Pieciopunktowe kryteria z Deauville wykorzystują jak narząd referencyjny wątrobę. Wychwyt większy od wychwytu stwierdzonego w wątrobie przemawia za aktywnym procesem rozrostowym Brak powszechnie przyjętych kryteriów powoduje, że różne trwające badania kliniczne do interpretacji wyników wczesnego badania PET wykorzystują różne kryteria. Zmiany definicji pojęcia MRU przedstawiono poniżej na przezroczu z wykładu dr Gallaminiego.
 
 
Ewolucja pojęcia MRU


 
  1. Dr Alberto Bigii w swoim wystąpieniu przedstawił czynniki wpływające na analizę obrazów PET oraz sposoby mogące zwiększyć specyficzność przy zachowanej czułości
  2. Dr Chauvie przedstawił, jakie wymagania stawia się ośrodkom PET uczestniczącym w badaniach, w których dochodzi do zmiany leczenia w oparciu o wyniki wczesnego badania PET. Badania są ładowane na serwer, do którego mają dostęp wszyscy uczestnicy badania. W ciągu 72 godzin od załadowania badania na serwer, trzech niezależnych specjalistów medycyny nuklearnej ocenia badanie klasyfikując je jako pozytywne lub negatywne. Decyzja o zmianie leczenia podejmowana jest na podstawie ich oceny. Jeśli inni specjaliści ocenią później badanie inaczej fakt ten jest odnotowywany w ocenie zbiorczej, ale nie wpływa na zmianę decyzji, co do dalszego leczenia. Ośrodki polskie PET uczestniczące w badaniu obserwacyjnym mogłyby działać podobnie mając zapewniony dostęp do serwera. Dodatkowo specjalista medycyny nuklearnej z Cuneo (dr Biggi) mógłby oceniać polskie badania. Niezgodności w ocenie byłyby przedmiotem dyskusji na zbiorczej konferencji, która mogłaby się odbyć po zgromadzeniu wystarczająco dużej ilości danych. W badaniu obserwacyjnym nie ma presji czasowej (72 godzin) dotyczącej oceny wyniku PET, dzięki czemu byłby czas na sprawdzenie, czy taki system oceny wczesnej badań PET byłby możliwy do realizacji w Polsce.
  3. Dr Zaucha w kolejnej swojej prezentacji przedstawił pięciopunktowe kryteria wczesnej oceny badania PET oraz założenia badania obserwacyjnego w Polsce. Za rozpoczęciem takiego badania przemawia:
-          możliwość prospektywnej walidacji obecnie przyjętych kryteriów oceny wczesnego badania PET (przedstawione na przezroczu poniżej)
-          konieczność stworzenie sieci współpracujących ze sobą ośrodków PET. Pozwoliłoby to w przyszłości na realizacje badania, w którym podejmowano by decyzje o zmianie leczenia w oparciu o wynik badania PET
-          ustalenie jaki czas po leczeniu ABVD jest optymalny dla wykonywania wczesnego badania PET: czy po pierwszym czy po drugim cyklu
 
 
 Pięciopunktowa skala oceny wczesnego badania PET
 
Najwięcej kontrowersji w realizacji badania obserwacyjnego budzi kwestia postępowania w przypadku dodatniego badania PET po II cyklu ABVD. Z definicji badanie obserwacyjne nie pozwala na zmianę leczenia w zależności od wyniku badania PET. Z drugiej strony trudno jest obecnie ignorować dodatni wynik badania PET, wobec bardzo wysokiego prawdopodobieństwa niepowodzenia leczenia standardową chemioterapią ABVD. Dr Zaucha zaproponował kompromisowe rozwiązanie. Dodatnie badanie PET będzie traktowane jako sygnał ostrzegawczy niepowodzenia leczenia. Jeśli w badaniu fizykalnym lub w klasycznych badaniach radiologicznych takich jak TK stwierdzi się cechy progresji lub nieadekwatną odpowiedź na dotychczasowe leczenie, wówczas eskalacja terapii np. do cyklu eskBEACOPP jest dopuszczalna. Po wystąpieniu dr Zauchy głos zabrała dr Dorota Krochmalczyk z Krakowa, której brakowało w proponowanym badaniu obserwacyjnym jasnych kryteriów „nieadekwatnej” odpowiedzi na leczenie. Zaproponowała ona wykorzystanie zmian wielkości guza w klasycznym badania TK, które należałoby wykonywać przy dodatnim wczesnym badaniu PET. Dr Zaucha obiecał uwzględnić propozycje i przygotować kryteria „nieadekwatnej odpowiedzi udokumentowanej radiologicznie” i włączyć je do uaktualnionej wersji protokołu. Z propozycji tej wynika konieczność wykonywania klasycznego badania TK przed rozpoczęciem leczenia u wszystkich chorych
 
  1. Dr Janusz Meder przedstawił interesującą prezentację dotyczącą epidemiologii chłoniaka Hodgkina. W Polsce rocznie odnotowuje się 800 nowych zachorowań. Gdyby do badania obserwacyjnego włączyć 25% chorych wówczas w ciągu roku można by zebrać dane dotyczące 200 chorych co w pełni pozwoliłoby osiągnąć najważniejsze cele stawiane w badaniu obserwacyjnym. Dane przedstawione z ośrodka kierowanego przez dr Medera wynika, że wiele chorych w Polsce zgłasza się z zaawansowaną chorobą. Fakt zaawansowania choroby nie jest jednak wystarczającym argumentem według dr Gallaminiego, aby rozpoczynać leczenie schematem o wysokiej intensywności- około 60% chorych z zaawansowaną chorobą można wyleczyć po zastosowaniu ABVD a kolejne 20% po eskalacji do BEACOPP, co pozwala na uzyskanie podobnych wyników jak przy leczeniu wszystkich chorych cyklem BEACOPPesc od samego początku
  2. Prof. Walewski w swojej prezentacji przedstawił za i przeciw realizacji badania obserwacyjnego w Polsce. Swoje wystąpienie rozpoczął od przypomnienia obowiązującego standardu leczenia chłoniaka Hodgkina oraz czynników ryzyka postaci wczesnej i zaawansowanej choroby. Następnie omówił najważniejsze badania kliniczne wykorzystujące wczesne badanie PET do zmiany leczenia. Rozpoczął od przypomnienia kluczowej pracy dr Gallaminiego w której decyzje o kontynuacji lub o eskalacji leczenia podejmowano na podstawie wczesnego wyniku badania PET wykonywanego po II cyklu ABVD. Jednak słabą stroną tego badania był brak jasno zdefiniowanych kryteriów uznających wczesne badania PET za pozytywne lub negatywne, bowiem decyzja o wyniku badania była podejmowana przez panel ekspertów. To z kolei uniemożliwia weryfikację uzyskanych przez dr Gallaminiego wyników przez innych, co jest argumentem za przeprowadzeniem badania obserwacyjnego w Polsce.
Z kolei przeciwko badaniu obserwacyjnemu przemawia fakt, że w obecnie trwających badaniach na świecie nie ignoruje się wyniku wczesnego dodatniego badania PET przy leczeniu standardowa chemioterapią ABVD. Jedynym badaniem które posiadało ramie standardowe jest niedawno zakończone badanie EORTC H10 dotyczące chorych z wczesną postacią chłoniaka Hodgkina bez i z czynnikami ryzyka. Wstępne wyniki tego badania będą przedstawione na najbliższej konferencji ASH. Inne trwające badanie RATHL grupy brytyjskiej dotyczące chorych zaawansowanych zawierające w swoim projekcie zarówno eskalacje jak i deeskalacje leczenia nie ma ramienia standardowego, mimo że w ocenie wczesnego badania PET opiera się na 5 stopniowej skali, która jak dotąd nigdzie nie została zweryfikowana. Natomiast grupa EORTC pragnąca umieścić ramię standardowe w projekcie swojego badania dotyczącego chorych z zaawansowaną postacią chłoniaka Hodgkina nie planuje wykonywania wczesnego badania PET po chemioterapii ABVD, lecz po cyklu BEACOPPesk rozpoczynającym leczenie mimo, że doświadczenie z wykorzystaniem wczesnego badania PET po cyklu BEACOPPesk jest ograniczone. Negatywny wynik badania PET będzie podstawą do deeskalacji leczenia do ABVD. Badanie to jest w fazie przygotowań.
Prof Walewski podsumowując swoje wystąpienie stwierdził, że tylko udział w dobrze zaprojektowanych badaniach klinicznych pozwoli na optymalne wykorzystanie wczesnego badania PET w leczeniu chłoniaka Hodgkina. Do tego czasu badanie obserwacyjne jest lepsze niż żadne, ponieważ pozwoli ono na prospektywną weryfikacje 5 stopniowej skali, zdobycie doświadczeń przez polskie ośrodki PET w ocenie wczesnych badań i może pomóc w określeniu optymalnego czasu wykonywania badania PET w trakcie ABVD: czy po pierwszym czy po drugim cyklu. Problem w badaniu obserwacyjnym stanowią chorzy z dodatnim wynikiem wczesnego badania.
 
 Proponowane badanie EORTC
 
  1. Ostatnią prezentację przed rozpoczęciem sesji praktycznej warsztatów przedstawił Prof. Królicki, uznając idee stworzenia sieci ośrodków PET za bardzo cenną. Jej utworzenie umożliwiłoby stosowanie jednakowych kryteriów w ocenie badań wykonywanych w trakcie leczenia. Dr Małkowski z ośrodka w Bydgoszczy podjął się trudu zorganizowania sieci ośrodków PET współpracujących ze sobą poprzez przygotowanie pierwszego spotkania organizacyjnego w Warszawie w dniu 5 lutego. W spotkaniu zobowiązali się wziąć udział goście z Włoch, aby podzielić się własnymi doświadczeniami w tworzeniu takiej sieci, określić wymagania jakie powinny być stawiane ośrodkom chętnym do udziału w sieci oraz stworzyć dostęp wszystkim ośrodkom do centralnego serwera w Turynie, w którym wydzielona zostanie „polska” część.         
  2. Po przerwie odbyła się sesja praktyczna, w której analizowano wspólnie z kolegami z Włoch dyskusyjne przypadki z ośrodka gdyńskiego, szczególnie te które były dodatnie po pierwszym cyklu ABVD a negatywne po drugim cyklu. Analiza badań pozwoliła klinicystom zobaczyć ile pracy kosztuje rzetelna analiza wyniku wczesnego badania PET. Dr Gallamini zachęcał do kontynuacji prowadzenia badania obserwacyjnego, które ma szanse określić optymalny czas wykonywania wczesnego badania PET.
 
Na koniec dr Zaucha podziękował wszystkim uczestnikom spotkania za udział i dyskusje. W szczególności wyraził swoją wdzięczność zaproszonym wykładowcom z Włoch wręczając im pamiątkowe książki przedstawiające najpiękniejsze miejsca w Polsce.
   
 
 
Jan Maciej Zaucha


 

Wersja PDF

© 2017 Polska Grupa Badawcza chłoniaków. All Rights Reserved.

Login Form

Our website is protected by DMC Firewall!